PRECONIZACIONS GRAFICAS

DEL

CONSELH DE LA LENGA OCCITANA

 

Pagina de presentacion  

Tolosa : Junh de 1997 / Nimes : agost de 1997

 

 

Estiu de 1998 

 

Convencion sus lo provençau, l'aupenc e lo niçard

 

Lo Conseu de la Lenga Occitana prepausa una codificacion establa e adeqüata per valorizar lo provençau, lo niçard e l'aupenc en se basant sus leis obratges fondadors de Loís Alibert (Gramatica occitana, CEO, reedicion de 1976) e de Robèrt Lafont (L'Ortografia occitana : lo provençau, CEO, 1972). Après dos ans de concertacion larga amb lei melhors especialistas, e en collaboracion estrecha amb lo sector de Lingüistica dau CREO-Provença, lo Conseu de la Lenga Occitana preconiza leis usatges seguents :

1. ont davans vocal, ont o onte davan consonanta. en niçard : dont

2. castèu, parlèsse, prètz... temps, ven, Provença, sciéncia... (accentuacion classica) ; liech, uech... variantas localas : casteu, parlesse, pretz... tèmps, vèn, Provènça, sciència...

3. aduire, noirir, poirir. variantas : adurre / aduerre, norrir, porrir.

4. òc, onze, ont... variantas : v-òc, v-onge, v-ont / m-ont...

5. li (per ex : li parli). variantas : i, ié, l'

6. i (per ex : i vau). variantas : ié, li, l'

7. o = lo (per exemple : o pensi). variantas : va / -vò, zo...

8. fiu/filar, ne, primier, pòt = fieu/fielar, ne'n, premier, pòu (pòl en cisaupenc)

9. trobar, arribar, trabalh. variantas : trovar, arrivar, travalh

10. parli (parle). en niçard : parli. en aupenc : parlo

11. parlan, finisson, baton

12. parlas = parles

13. futur en aupenc : parlerei, parlerès, parle, parlarem, parlaretz, parlaràn. variantas : parlarèm, parlarèn

14. pòrta, fòrça, fônt (ò majoritàriament diftongat, subretot en niçard e en maritim

15. que parle, que finiga, que bata (subjontiu present classic) ; que parle, que finigue (-isse), que bate (subjontiu present non-classic)

16. region, milion, realizacion. lo sufix -ion englòba de pronóncias divèrsas

17. siáu, siás, aviá, avián. en niçard e cisaupenc : avia, avian

18. me, te, se = mi, ti, si. en aupenc : me, te, se. en niçard : mi, ti, si

 

19. onze, dotze, tretze, catòrze, quinze, setze. variantas : onge, doge, trege, catòrge, quinge, sege (en provençau comun)

20. dralha = draia (mot particular)

21. vengua, volgua, valgua (aupenc)

22. ra, mr, chta (aupenc). lo grafèma aü englòba de pronóncias divèrsas

23. muraor, mochaor (aupenc). lo sufix -aor englòba de pronóncias divèrsas. parier avèm : semenaoira, lavaoira, clavaüra, colaís/colaïssa, moveís/moveïssa

24. los òmes, las fremas (aupenc). variantas en cisaupenc dau sud : li (i) òmes, les fremes, le freme. variantas en aupenc dau sud-oèst : les òmes, lei fremas...

25. tuchi, nosauti, vosauti (cisaupenc dau sud)

26. mas (conjoncion niçarda e aupenca)

27. esperar, estat. variantas : sperar, stat sens apostròf iniciau (niçard, cisaupenc)

28. lu mieus amics, li mieus amigas (niçard)

29. còp, tròp, cap. variantas : còup, tròup, caup (niçard maritim)

30. parlarai = parlerai, finirai = finisserai, batrai = baterai (niçard)

31. classic, classica... en cisaupenc dau sud : clàssic, clàssica...

32. distinguir = destingre, imprimir = imprímer, excedir = excèdre... (niçard, cisaupenc)

33. lo 1997 (niçard)

34. disèm, camisa, famosa ; susar, ausir. en niçard : dièm, camia, famoa, (famoï) ; sudar, audir

35. volp, balma, volguèt (niçard e aupenc)

36. jalina, vòlo (aupenc)

37. veo, creo, pòonm parlaa, juar (aupenc). variantas : veio, creio, pòion/pòlon, parlaia

38. chambiar = chamjar (aupenc)

39. veï, vees, ve, veèm, veon - dii, dies, di, dièm, diètz, dion (niçard)

40. veiavam, dièm (niçard)

41. despí (niçard)

42. o = ò

43. lei(s), aquelei(s), totei(s) (provençau comun)

44. variantas maritimas per vàrii... disi... : variáu, variás, variá, variam, variatz, varián - dieu, diés, ditz, diam, diatz, dién...

45. en cisaupenc e en niçard, se desconselha leis italianismes superflús. per ex : sècolo = sègle, soget = subjècte, rejon = region, anque = tanben/dequò, qüindi = donc/doncas, tristessa/belessa = tristesa/belesa... (per exprimir un estat), conchèt/Sichília/sochetat = concèpte/Sicília/societat..., gòdre = gaudre/gaudir, Natal = Deinial/Chalenda/Calena...

46. Se desconselha tanben leis italianismes superflús en -o : pòlo, russo, apòstolom concavo = pòl, rus, apòstol, concau... S'adòpta una -e dins quauqueis cas rars preconizats per Loís Alibert : mòdo, rudo, tipo, síndromo, mètodo, unànimo = mòde, rude, tipe, sindròme, metòdem unanime (en cisaupenc dau sud : síndrome, mètode, unànime)... S'accèpta quauqueis italianismes en -o solament quand enriquisson la lenga : zèro, piano, archipèlago, gancho...

47. Se desconselha lei francismes superflús, e notament : pòple = pòble, charme = encant (enchant en aupenc), dimenche = dimenge (diménegue en niçard, diamenja en cisaupenc), quatrième(a) = quatren(a), meme = meteis,-ssa (adjectiu) / emai (advèrbi)...

 

Lo Conseu de la Lenga Occitana adoptèt aquestei ponchs a Nimes de Provença, dins son amassada dau 27 d'aost de 1997. Lo Conseu e lo Sector de Lingüistica dau CREO s'apreparan a examinar d'autrei ponchs que son pas'ncara ben reglats en provençau-niçard-aupenc, coma per exemple la grafia de amb...

Lo sector de Lingüistica es dubèrt en totei leis aderents dau CREO qu'an enveja de trabalhar subre la lenga per fins de la codificar, de la valorizar e de la socializar dins lo mond modèrn.