PRECONIZACIONS GRAFICAS
DEL
CONSELH DE LA LENGA OCCITANA
Tolosa : Junh de 1997 / Nimes : agost de 1997
Convencion sus lo provençau, l'aupenc e lo niçard
Lo Conseu de la Lenga Occitana prepausa una codificacion establa e adeqüata per valorizar lo provençau, lo niçard e l'aupenc en se basant sus leis obratges fondadors de Loís Alibert (Gramatica occitana, CEO, reedicion de 1976) e de Robèrt Lafont (L'Ortografia occitana : lo provençau, CEO, 1972). Après dos ans de concertacion larga amb lei melhors especialistas, e en collaboracion estrecha amb lo sector de Lingüistica dau CREO-Provença, lo Conseu de la Lenga Occitana preconiza leis usatges seguents :
1. ont davans vocal, ont o onte davan consonanta. en niçard : dont
2. castèu, parlèsse, prètz... temps, ven, Provença, sciéncia... (accentuacion classica) ; liech, uech... variantas localas : casteu, parlesse, pretz... tèmps, vèn, Provènça, sciència...
3. aduire, noirir, poirir. variantas : adurre / aduerre, norrir, porrir.
4. òc, onze, ont... variantas : v-òc, v-onge, v-ont / m-ont...
5. li (per ex : li parli). variantas : i, ié, l'
6. i (per ex : i vau). variantas : ié, li, l'
7. o = lo (per exemple : o pensi). variantas : va / -vò, zo...
8. fiu/filar, ne, primier, pòt = fieu/fielar, ne'n, premier, pòu (pòl en cisaupenc)
9. trobar, arribar, trabalh. variantas : trovar, arrivar, travalh
10. parli (parle). en niçard : parli. en aupenc : parlo
11. parlan, finisson, baton
12. parlas = parles
13. futur en aupenc : parlerei, parlerès, parlerè, parlarem, parlaretz, parlaràn. variantas : parlarèm, parlarèn
14. pòrta, fòrça, fônt (ò majoritàriament diftongat, subretot en niçard e en maritim
15. que parle, que finiga, que bata (subjontiu present classic) ; que parle, que finigue (-isse), que bate (subjontiu present non-classic)
16. region, milion, realizacion. lo sufix -ion englòba de pronóncias divèrsas
17. siáu, siás, aviá, avián. en niçard e cisaupenc : avia, avian
18. me, te, se = mi, ti, si. en aupenc : me, te, se. en niçard : mi, ti, si
19. onze, dotze, tretze, catòrze, quinze, setze. variantas : onge, doge, trege, catòrge, quinge, sege (en provençau comun)
20. dralha = draia (mot particular)
21. vengua, volgua, valgua (aupenc)
22. aüra, maür, chaüta (aupenc). lo grafèma aü englòba de pronóncias divèrsas
23. muraor, mochaor (aupenc). lo sufix -aor englòba de pronóncias divèrsas. parier avèm : semenaoira, lavaoira, clavaüra, colaís/colaïssa, moveís/moveïssa
24. los òmes, las fremas (aupenc). variantas en cisaupenc dau sud : li (i) òmes, les fremes, le freme. variantas en aupenc dau sud-oèst : les òmes, lei fremas...
25. tuchi, nosauti, vosauti (cisaupenc dau sud)
26. mas (conjoncion niçarda e aupenca)
27. esperar, estat. variantas : sperar, stat sens apostròf iniciau (niçard, cisaupenc)
28. lu mieus amics, li mieus amigas (niçard)
29. còp, tròp, cap. variantas : còup, tròup, caup (niçard maritim)
30. parlarai = parlerai, finirai = finisserai, batrai = baterai (niçard)
31. classic, classica... en cisaupenc dau sud : clàssic, clàssica...
32. distinguir = destingre, imprimir = imprímer, excedir = excèdre... (niçard, cisaupenc)
33. lo 1997 (niçard)
34. disèm, camisa, famosa ; susar, ausir. en niçard : dièm, camia, famoa, (famoï) ; sudar, audir
35. volp, balma, volguèt (niçard e aupenc)
36. jalina, vòlo (aupenc)
37. veo, creo, pòonm parlaa, juar (aupenc). variantas : veio, creio, pòion/pòlon, parlaia
38. chambiar = chamjar (aupenc)
39. veï, vees, ve, veèm, veon - dii, dies, di, dièm, diètz, dion (niçard)
40. veiavam, dièm (niçard)
41. despí (niçard)
42. o = ò
43. lei(s), aquelei(s), totei(s) (provençau comun)
44. variantas maritimas per vàrii... disi... : variáu, variás, variá, variam, variatz, varián - dieu, diés, ditz, diam, diatz, dién...
45. en cisaupenc e en niçard, se desconselha leis italianismes superflús. per ex : sècolo = sègle, soget = subjècte, rejon = region, anque = tanben/dequò, qüindi = donc/doncas, tristessa/belessa = tristesa/belesa... (per exprimir un estat), conchèt/Sichília/sochetat = concèpte/Sicília/societat..., gòdre = gaudre/gaudir, Natal = Deinial/Chalenda/Calena...
46. Se desconselha tanben leis italianismes superflús en -o : pòlo, russo, apòstolom concavo = pòl, rus, apòstol, concau... S'adòpta una -e dins quauqueis cas rars preconizats per Loís Alibert : mòdo, rudo, tipo, síndromo, mètodo, unànimo = mòde, rude, tipe, sindròme, metòdem unanime (en cisaupenc dau sud : síndrome, mètode, unànime)... S'accèpta quauqueis italianismes en -o solament quand enriquisson la lenga : zèro, piano, archipèlago, gancho...
47. Se desconselha lei francismes superflús, e notament : pòple = pòble, charme = encant (enchant en aupenc), dimenche = dimenge (diménegue en niçard, diamenja en cisaupenc), quatrième(a) = quatren(a), meme = meteis,-ssa (adjectiu) / emai (advèrbi)...
Lo Conseu de la Lenga Occitana adoptèt aquestei ponchs a Nimes de Provença, dins son amassada dau 27 d'aost de 1997. Lo Conseu e lo Sector de Lingüistica dau CREO s'apreparan a examinar d'autrei ponchs que son pas'ncara ben reglats en provençau-niçard-aupenc, coma per exemple la grafia de amb...
Lo sector de Lingüistica es dubèrt en totei leis aderents dau CREO qu'an enveja de trabalhar subre la lenga per fins de la codificar, de la valorizar e de la socializar dins lo mond modèrn.