retorn tèmas / pagina de presentacion

Biografia corta de Joan Bodon - Ajudas pel comentari : Bodon "etnològ", Bodon umanista, Bodon filosòf, Bodon occitanista

Joan Bodon (1920-1975) es de segur l'autor del sègle XX mai conegut e reconegut pels occitans. Vira l'estetica e l'etica de la literatura occitana cap a una modernitat de l'escritura amb :

- un estil ont se servís de frasas cortas e evocadoiras,

- lo gost per la sciéncia ficcion e l'umor fantastic,

- l'importància balhada als anti-eròis, als desclassats e als oblidats de la societat.

Met en scèna la destinada sovent tragica de la civilizacion occitana e dels òmes en i mesclant la sia. L'universalitat de sos tèmas s'amaga dins una menimosa descripcion de la civilizacion occitana.

En pròsa es l'autor de romans : La Grava sul Camin, Lo Libre dels Grands Jorns, Lo Libre de Catòia... e de contes : Los Contes del Meu Ostal... Es tanben creator de poësias plan sovent mesas en cançon.

retorn ennaut

En qualquas tòcas, pòrta testiminiatge sus la societat paisana roergata d'abans las annadas cinquanta. D'aquel temps, la màger part de las espleitacions pichonèlas vivián en autarcia gaireben totala. Una vida de misèria, coma ditz lo titol, ont cadun dins la familha aviá son ròtle social de jogar. Los vièlhs e los dròlles (un còp l'escòla acabada) avián lor pretzfait e quand lo trabalh preissava trimavan tant coma los adultes.La condicion de las femnas èra de las mai penosas pr'amor que trabalhavan als camps e quand tornavan se devián ocupar del bestial e de l'ostal. Se compren melhor que l'igièna, la netetat siagan pas estats un pensament pel mond, d'aitant qu'avián pas l'aiga correnta. Lo trabalh demorava la valor primièra per necessitat e la religion (los cloquièrs, las campanas) permetiá de melhor endurar lo trimadís.

retorn ennaut

Amb aquel vejaire se pòt far una lectura diferenta. La cort plena de fems, l'ostal fendasclat, serián nòstre mond (sas guèrras, sas injustícias cronicas...). Lo dròlle, la femna serián los òmes dins lo rebaladís de sas vidas. Las planas, los castanhièrs, simbolizarián l'importància dels paises de lenga occitana. Lo vent de l'Istòria seriá aquí

per rapelar tot çò que s'es passat, e mai que mai las injustícias, las violéncias.

Mas Bodon es sens cap d'illusion sus la valor exemplària de l'Istòria. Servís pas a ren de sonar las campanas (leiçons de l'Istòria o dels savis ?) e las meteissas errors se tornan far. Sola compta l'experiença individuala o collectiva. Atal s'explica lo scepticisme de la fin de la poësia : las capèlas, las ideologias e mai quand son confòrmas a una morala universala, son tròp sovent pervertidas per la cupiditat, e l'egoïsme dels òmes.

Bodon a de segur una vision pessimista de l'umanitat. Pr'aquò, darrièr los mots se devina una prigonda compassion per l'òme. Quand se sentís ganhat per l'emocion, Bodon s'espandís pas en lagremas, amb retenguda s'amaga darrièr l'umor, l'auto-derision : aquí, l'imatge risolièr d'aquela truèja que fa pissolet.

retorn ennaut

Aquelas idèas son clarament o elipticament exprimidas dins la poësia e la ponctuacion (nombroses punts de suspension e d'interrogacion) es coma una dubertura per l'imaginacion o la reflexion del legeire. Vòli perne per exemple las idèas de Bodon sul temps, talas que se pòdon aicí devinar.

Opausa lo temps lineari de l'istòria individuala o collectiva (clamor de l'autan) al temps circulari de la vida (la poësia se dubrís e se clava pels meteisses vèrses). La mòrt es indispensabla a la vida. Aquela concepcion panteïsta, caracteriza fòrça escrivans occitans d'expression francesa (Delteil, Giono...) o occitana e balha una coloracion mens negra a la poësia.

retorn ennaut

Quand òm sap que lo pensament de la mòrt de la lenga trèva tota l'òbra de Bodon la poësia pren d'autras significacions.

L'occitan, lenga mespresada, "patoés", lenga de paisanàs, es plan a sa plaça dins la cort plena de fems e l'escrivan occitan que carga lo carri de la cultura es pas qu'un mainatge. Fa pas lo pés. La lenga (la femna) que se perd (pelharda) es cantonada dins un registre vulgar (negra, truèja). Cal dire que nombroses son los qu'escrivan d'un biais localist en idealisant tròp sovent un passat mitic (brandissiá qualque pairolet).

Lo país occitan a pas cap de realitat politica, es un "ostal fendasclat" que fins a las annadas cinquanta èra jos industrializat e que son activitat economica essencialament agricòl, èra arcaïc, "entre lo potz e la fenial".

E pr'aquò, l'istòria de la civilizacion occitana es rica (clamor) e las fruchas son nombrosas (espandiment dels castanièrs). Bodon se pausa alara de questions sus l'utilitat dels movements de defensa de l'occitan (las campanas, los cloquièrs). I podèm tanben veire una critica dels movements occitans que mancan plan sovent de ligams entre eles (cadun dins sa capèla amb sa campana e son cloquièr).

Bodon es ça que la d'un pessimisme actiu. Vertat que sembla èstre sens cap d'illusion mas aquò l'empacha pas de seguir sa rega, de luchar, de cargar lo carri.

Aquela poësia, situada geograficament dins lo Roergue vièlh de Bodon, se dubrís dins sa quita simplicitat cap a l'universal en pausant las questions essencialas : lo Temps, lo sens de la vida, las relacions umanas, la toleréncias. Anar del particular a l'universal, seriá pas un dels signes que fan los escrivans grands ?

retorn ennaut