|
|
* La causida dels detalhs e l'impression dominanta * L'omission d'unes detalhs * La bastison de las frasas
|
|
L'ART DEL RETRAIT
retorn : tèmas / pagina de presentacion
|
Classas |
collègi |
|
Coneissenças prealablas |
Conjugasons : Los auxiliaris e los vèrbs regulars al present, al passat, als temps compausats |
|
Durada Crocadís / Plan raprochat sus un personatge |
Expleitacion minimala : tres oras en cors e trabalh personal |
|
Objectius |
Vocabulari : partidas del còs, vestits, actituds Pratica orala e escrita en utilisant lo present, lo passat (imperfèit) e los temps compausats Tecnicas de presentacion de personatges a l'escrit Possibilitat de alargar l'obserbacion a de dessenhs o imatges video |
|
Supòrts |
Tèxtes corts Dessenhs umoristics, imatges video |
|
Evaluacion |
Aprèp correccion del trabalh personal a l'escrit e a l'oral Questions e Redaccion a partir d'un supòrt novèl |
|
|
|||
|
- Utilisaretz las vòstras coneissenças - Observaretz - A vos de jogar |
- Utilisaretz las vòstras coneissenças - Observaretz - A vos de jogar |
Supòrt |
Supòrt |
|
|
|
a) (...) Un òme veniá de s'arrestar sul camin, un vièlh que sa barba e sa mostacha blanquinejantas li manjavan lo morre. Dins sa man gaireben negra de solelh e de crassa, teniá un baston naut coma el. (...) La Fabrica, Andrieu J. Boussac |
|
b) (...) Magre, rugat, los uèlhs blermats, tot dedentat, tot mal rasat, e del cap als pès color de las cendres que quitava plus lo coet del fuòcm tot mascarat de suja qu'en davalant de la chimenèia li tombaba dessús, semblava tot emmantelat de misèria e d'abandon. (...) E la Barta Floriguèt, Enric Mouly |
|
c) (...) Sa cara maurèla s'èra emblanquida a la mosta frescor del dedins e l'aire viu del Lesèrt li fasiá, sus cada gauteta, florir una galentièra sant joanenca. De sos uèlhs blaus s'escampava la punhor e la franquetat. (...) Rajòls d'Antan, Enric Mouly |
ÇÒ QUE CAL DESCOBRIR
Unes retraits son acabats. Pr'aquò son estat notats solament unes elements marcants de lor fisionomia o de lor figura.
UTILISARETZ LAS VÒSTRAS CONEISSENÇAS
- Notaretz unes indicis de lòc que vos permeton de dire ont se debana l'accion
- Qué podèm observar ?
ÇÒ QUE CAL OBSERVAR
|
|
* La causida dels detalhs e l'impression dominanta * L'omission d'unes detalhs * La bastison de las frasas
|
|
CONTUNHARETZ D'OBSERVAR
1. Cercaretz d'informacions
Per cada crocadís prepausat, completaretz lo tablèu çai-dejós
|
|
Personatge descrit |
Detalhs fisics |
Detalhs dels vestits |
|
a |
|
|
|
|
b |
|
|
|
|
c |
|
|
|
2. Causida dels detalhs
Observar aquel tablèu e tornar troubar sus quin aspècte del personatge se portèt primièr l'atencion de cada autor.
3. Omission d'unes detalhs
Quines detalhs mancan fins que los retraits sián complets ?
4. Presentacion dels detalhs
I a un òrdre de presentacion o pas ?
5. Bastison de las frasas
Levar los vèrbs e notar quin es lor subjècte
6. Indicas objectivas e subjectivas
Dins vòstre relevat, metrets las indicas objectivas e las indicas subjectivas
|
Indicas objectivas |
Indicas subjectivas |
|
ex : sa cara maurèla |
ex : una galantièra sant joanenca |
7. Fixaretz vòstras idèas
Tornaretz trobar los detalhs que caracterisan un crocadís
|
VOCABULARI * Notacion objectiva : pòt pas cambiar segon l'observaire * Notacion subjèctiva : pòt variar segon l'observaire * Possibilitat de trobar de frasas nominalas |
A VOS DE JOGAR
8. Lo camp lexical del dessenh
- Crocadís, crocar, escapol, escapolar : gràcia a un diccionari, explorar lo camp lexical del dessenh
- Precisar lo sens de cada tièra lexicala en explicant los matisses particulièrs qu'exprimís a rapòrt a la tièra, 'dessenh' - 'dessenhar'. Ex : Crocar, aquò's dessenhar çò viu, en quauques còps de gredon
- Illustrar d'un exemple cada parelh de mots qu'auretz trobat.
9. A vos de crocar
- Aital coma A.J. Boussac o E. Mouly, crocaretz de personatges entrevistes dins la carrièra, al collègi, en vacanças, sul trepador de la gara, etc...
|
(...) Sonèt a la pòrta : drinn ! E prenguèt vistament son plus galant sonrire. S'ausiguèt un trotet de mirga dins lo corredor. Lilí foguèt davant el. Suspresa, colèra, tendressa, repròche, dolor, auriatz tot legit dins sos grands uèlhs. Èra en tenguda de viatge. Sos pelses ondrats d'un beret cremesin pausat a la coquinassa coma una immensa campròsa, sa talha longueta e fina, e fibladissa, gentament cimossada dins un mantèl en crèspe de lana rogejant que s'espandissiá coma un calici porpor al dessús de dos penons de cigala, li donavan un aire decidat. Tota sa cara, tota sa persona disián qu'èra una popeiòta facha per las caressas, lo rire e l'amusament. Aquela boqueta non podiá curscar de chaudèls ; ne deviá pas sortir que de potons. Lo fadum deviá abitar de contunh jos aquel front ondrat d'anelòtas revironadas. Aquel copeton rasat, e linge coma un còl de busqueta, tout juste se deviá portar lo jog d'una pena de còr. Aquela talha, aqueles braçons, aqueles penonèls, non podián èsser creats que per la dança e las carabissondas. Amb aquò, aviá pas enveja de rire a-n-aquel moment. Fintava Pèire que li sonrisiá, e lo moment estèt que li anava barra la pòrta sul nas, que s'anava asondar de rire plan segur, mas talament lo sonrire de Pèire la convidava, la caressava, l'emmantelava, que li poguèt plus téner, per ma fe ! Sonriguèt ela tanben, d'un sonrire estranh, dolorós, que fasiá mal al còr de lo veire. (...) Katleen, E. Mouly |
ÇÒ QUE CAL DESCOBRIR
Lo retrait en plan raprochat d'un personatge : coma o fan lo pintre, lo fotograf e lo cineasta.
Lo narrator trapa son personatge a un moment precís de son existéncia.
UTILISARETZ LAS VÒSTRAS CONEISSENÇAS
- Levaretz d'indicis de temps e de lòc que vos permeton de dire ont e quora se situa aquela descripcion de Lilí.
ÇÒ QUE CAL OBSERVAR
|
|
* Los punts del retrait : retrait fisic, retrait moral, situacion sociala, particularitats... * Ordre de presentacion dels diferents punts * Impression dominanta que se'n desgatja
|
|
CONTUNHARETZ D'OBSERVAR
1. Las informacions d'òrdre social
Cercar las que permeton de situar Lilí socialament
2. Las informacions d'òrdre fisic
Cercar los detalhs fisics
Dins quin òrdre son presentats ?
Quines detalhs ocupan lo mai de plaça dins la descripcion ?
3. Las particularitats del personatge
Quina es la particularitat de Lilí ?
Trobaretz los detalhs que vos permeton de respondre.
4. La clavadura del retrait
Lo retrait s'acaba amb una actitud de Lilí. Qué sabèm alara de Lilí ?
5. Impression dominanta
Quin aspècte E. Mouly desvolopèt lo mai ?
Quina impression generala se desgatja ?
6. Fixaretz vòstras idèas
Quines son los diferents punts abordats dins aquel retrait del personatge en plan raprochat
A VOS DE JOGAR
7. Lo retrait transformat
- Cercar los antonims dels adjectius qualificatius :
Sa talha èra longueta e fibladissa .............................................................................
Aviá un aire decidat .................................................................................................
Son copeton èra rasat e linge ...................................................................................
Son sonrire èra estranh e dolorós .............................................................................
- Cercar las expressions antonimas de las comparasons :
Son capèl èra pausat a la coquinassa coma una immensa campròsa
...................................................................................................................................
Son mantèl s'espandissiá coma un calici porpor al dessús de dos penons de cigala
....................................................................................................................................
8. L'escapol
- Imaginaretz las nòtas primièras d'Enric Mouly per far la descripcion de Lilí :
Una dròlla de la villa - menudeta - ...........
- Puèi faretz un retrait amb lo mai de frasas nominalas possiblas
9. De l'escapol al retrait : mesa en forma
Vaquí de nòtas presas per un viatjaire. Remplaçaretz las frasas nominalas per de frasas amb un vèrb. Ajustaretz las circonstàncias del rescontre amb lo personatge. Ex : 'Alara que me trobavi en Italia.....'
Un òme jove amb un trincament - Sul cap, un beret pirenenc - Una crinièra abondosa e castanhenca - Lo pel penchenat en rè - Entre vint e vint-e-cinc ans e en bona santat - D'uèlhs blaus e un front larg - De doçor e tanben de franquetat - Mas un rebat de desesper - De gautas pallas e coma una dolor secreta - Un saile cafè al lach - De cauças al plec e de solièrs fins e rossèls - Destricat, finta pas los que caminan sul trepador - Romia quicòm e benlèu es un bocin caluc.
10. Variar l'estil
- Evitaretz la monotonia de las frasas començant per : 'aviá d'uèlhs..., aviá de gautas..., èra bèla e èra...
- Dins lo tèxt çai-jos, eliminaretz los vèrbs 'èsser' e 'aver'. Cambiaretz la frasa en cambiant de subjècte se cal.
|
Èra una domaisèla que podiá aver dètz-e-uèit ans. Èra vestida d'un long mantèl gris. Aviá una valisa giganta a la man. Aviá benlèu l'intencion de partir luènh. Èra blonda. Son pel èra coma las espigas del segal. Sa pèl èra canda e sa cara aviá una linha fina e armoniosa. Son còl aviá la blancor d'un liri. Aviá de solièrs blancs. Èra jova, fresca e lumenosa. Èra urosa perque sonrisiá. Sos uèlhs èran blaus e sincèrs. Òm i vesiá los sentiments de l'arma e èran coma un cèl seren. Amb un moviment tot simple s'avancèt vèrs el e li demandèt quant de temps caliá per anar al vilatge. |
11. Lo mot just
- Remplaçaretz los tèrmes en letras capitalas per de tèrmes apropriats que causiretz dins aquela tièra :
Una vèsta - un veston - una levita / Un vèl - un mocador de còl - una punta / Un feutre - un capèl montat - una casqueta / De cauças de tergal - de cauças cortas - de cauças de Nimes / De sandalas - d'esclòps - de bòtas de cuèr
|
Un òme estranh se mesclèt al grop de paisans que caquetavan sus la plaça. Semblava pas èsser qualqu'un de la nauta. Aviá cargat UN VESTIT tot gris. Aviá lo còl ensarrat per un TRIANGLE DE TELA roja e lo seul pel blond tombava en anèls revironats de jol CAPÈL negre. Aviá l'aire d'èsser un american amb sas CAUÇAS DE BOIÈR e sos SOLIÈRS. E pr'aquò, en l'agachant plan, me mainèri que l'aviá conegut fa mai de vint ans quand èrem pas encara que de dròlles a Bezièrs. |
OBJECTIU
|
CARTA D'ESCOLANA DEL LICÈU JAUFRE NOM DE FAMILHA : OSTALET PICHON NOM : Jordana CLASSA : 1° L PENSION : mièja pension NASCUT/DA LO : 10.01.82 A : Narbona DOMICILI : 9 Carrièra de las margaridas, 34000 MONTPELHIÈR Signatura : |
Lo 10/09/99, Lo Provisor |
OBSERVARETZ
1. Las rubricas
Quina es l'utilitat d'una carta d'escolan ?
Quina informacions i figuran ?
Dins quin òrdre son estadas previstas las informacions ?
2. Conclusion
Aquel document permet de conéisser la personalitat de son proprietari ?
Quines son los limits de las informacions que figuran dins lo document ?
BIOGRAFICA
|
MISTRAL (Frederic) Escrivan Nascut en Provença en 1830 SA VIDA Enfància dins un mas tradicional. Son paire se maridèt a 57 amb una joventa de Malhana. Frederic es lo filh d'aquel second maridatge de son paire. Faguèt d'estudis dins un licèu d'Avinhon. En 1847, a son Bachelierat. Es republican. Licéncia de drech en 1851. Malautiá del paire. Frederic e sa maire van viure dins un ostal de Malhana. En 1858, fa un primièr viatge a París seguit d'un autre. Sos amics son Théodore Aubanel, Alphonse Daudet, Mallarmé, Bonaparte Wyse. Se fa tanben d'amics en Catalonha ont anirà visitar Montserrat. Aima Valentine Rostand, mas la prendrà pas per femna. En 1871, es vengut un poèta de tradicion catolica que denoncia lo progrés social. En 1876, se marida amb una filha de Dijon. Es Prèmi Nobèl en 1905. Morís lo 25 de Març de 1914. SAS ÒBRAS PRINCIPALAS ÒBRA POETICA 1859 : Mirèio / 1867 : Calendal / 1876 : Lis Isclos d'Or / 1884 : Nerte / 1897 : Lou poèmo dòu Ròse / 1912 : Lis Olivados ÒBRA DRAMATICA 1890 : La Rèino Jano DICCIONARI E AUTRAS ÒBRAS 1886 : Lou Tresor dòu Felibrige / 1899 : Museon Arlaten / 1906 : Moun Espelido. Memòri e Raconte / 1910 : La Genèso Mistral participèt a la redaccion de L'Armana Provençal e L'Aiòli. Son òbra cobrís la segonda mitat del sègle dètz-e-nòu. Son influença sul felibrige e la literatura occitana foguèt considerabla. |
|
ÇO QUE CAL DESCOBRIR
- Los periòdes importants de la vida d'una personalitat
- L'influença d'aqueles periòdes sus l'òbra
