CONJUGASONS

en OCCITAN

EXERCICIS COMPLEMENTARIS o PONCTUALS DE REMEDIACION

CONJUGAISONS en OCCITAN - EXERCICES COMPLEMENTAIRES o PONCTUELS DE REMEDIATION

exercicis - correccions e revirada

retorn tèmas - pagina d'introduccion

Exercices de conjugaison destinés :

- aux enseignants souhaitant utiliser un ou plusieurs exercices dans le cadre d'une leçon incluant l'apropriacion de la conjugason dels vèrbs

- aux élèves qui, dans une salle équipée d'ordinateurs, peuvent rémédier à des lacunes au niveau de la connaissance des temps

Exercicis de conjugason destinats :

- als ensenhaires desirant utilisar un o mai d'un exercici dins lo cadre d'una leiçon comprenent l'apropriacion de la conjugason dels vèrbs.

- als escolans que, dins una sala equipada d'ordinators, pòdon remediar a de mancas al nivèl de la coneissença dels temps

 

INDICATIU

present - futur - imperfait - preterit - passat compausat - imperfait o preterit ? - preterit o passat compausat ? - passat anterior o plus que perfait ?

CONDICIONAL

IMPERATIU

SUBJONCTIU

present - imperfait

LOS VÈRBS

transitivitat - vèrbs sens preposicions - vèrbs pronominals ? - vèrb + prep. a

tornar + infinitiu - temps subrecompausats - sintaxi de l'infinitiu

 

INDICATIU : present

 

1. Conjugar al present de l’indicatiu e revirar
(L’infinitiu es soslinhat e en italicas. / / indicacion de la persona se i a ambiguitat.

1èr grop (radical + i - as - a - am - atz - an ) : Lo monde de la corala de Sant Sernin cantar. Portar /tu/ un cartable tròp pesuc ditz la maire a son filh. Aimar /nosautres/ plan lo cors d’occitan quand es acabat. Pèire espaurugar tostemps sa soreta. Quand gardar /ieu/ las vacas esponchugar una bròca amb lo cotelon. Quina disciplina ensenhar, demandar lo gojatet a l’amic de son paire ? Los espectators se levar en picant de las mans. A taula cambiar de plaça de còps que i a. Ensajar de tombar pas dins las trapèlas de l’exercici

2d grop amb sufix (radical + iss i - iss es - ís - iss èm - iss ètz - i sson) : Los escolans legir lor leiçon mentre lo mèstre alestir un problèma per l’endeman. Quand sortir la veitura del garatge aquò pudir que pudir. Nos acossomir quand l’ausir parlar tròp de temps. Mentir un brave tròç quand dises qu’as plan trabalhat ! Dubrir la fenèstra pr’amor qu’ai caud. Dormir /vosautres/ coma cal amb aquel calimàs ?

3en grop e 2d grop sens sufix (radical + i - es - . - èm - ètz - on) : A l’ostal metre /nosautres/ cada causa a sa plaça. Aqueles dròlles se batre de lònga. Comprene /ieu/ pas res a çò que dire /vos/. Saber /elas/ pas çò que voler. Vos sovenir de las bestièsas que faguèrem quand èrem joves ? Vendre /ieu/ la veitura : la me voler /tu/ crompar ? Plòure a semals. Prene /vos/ d’aiga amb lo vin? Valer mai téner qu’esperar. Andrieu e ieu vos poder ajudar. Sentir /tu/ lo gas ?

 

2. Remplaçar los punts de suspension per lo bon auxiliar conjugat al present de l’indicatiu. Revirar

a) èstre/èsser : soi/siái/ som - ès/sès/siás - es - sèm/èm/siam - sètz/ètz/siatz - son : ... generoses quand ganhan. La gara de Tolosa ... mai granda que la de Colomièrs. ... /tu/ un trufaire e el ... una canalha. ... /nosautres/ plan montats amb de monde coma vosautres. ... /vosautres/ partits puslèu que nosautres. ... /nosautres/ pas rics mas ... onèstes. ... /ieu/ al licèu dempuèi la dintrada, ela i ... dempuèi dos ans. Las patanas ... cuèitas.

B) aver : ai - as - a - avèm - avètz - an : ... /ieu/ una mòstra japonesa. ... /eles/ plan besonh de ton ajuda. Ton pòrtafuèlha, l’ ... sus la taula. ... /nosautres/ temps d’arribar abans la nuèit. ... /vosautres/ pas gaire de temps per trabalhar. ... /ieu/ caud. Laurenç e tu ... d’astre de partir en vacanças. Los dròlles, ara qu’ ... espertinat, ... pas mai talent.

c) ... /tu/ fred als pès pr’amor que ... en ivèrn, gròs piòt ! Passat mièjanuèit ... cansat, ... pas pus mon ora pr’amor que ... puslèu del matin. S’ ... /vos/ temps es benlèu qu’anatz tròp viste. Joan ... dos enfants grands que ... ja partits de l’ostal. ... /tu/ content pr’amor qu’ ... acabat ton trabalh ; ... /nosautres/de qué nos ocupar. N’i ... que parlan pas pr’amor qu’ ... paur del ridicule.

 

3. Remplaçar los punts de suspension per lo vèrbe anar o far/faire conjugat al present de l’indicatiu. Revirar

a) anar : vau -vas - va - anam - anatz - van : Amb la Delfina nos ... passejar. ... /vos/ lèu recebre una bona novèla. Vos ... /ieu/ cantar un quicomet. Tu que ... a Sant Subran e el que ... a Garona , ... passar per la plaça del Capitòli. Creses que los pichons ... comprene ? ... /vos/ al cinemà dissabte que ven ? Quora l’ ... /nosautres/ veire ?

b) faire/far : fau - fas - fa - fasèm - fasètz - fan :La grand ... de confitura. Los adultes ... pas pro fisança als enfants. I ... creire çò que vòli. ... /vosautres/ çò que volètz. Qué ... los vesins dins la cort ? ... caud l’estiu. Es nosautres qu’o ... . Menina, cossí ... los pescalhons ? Quora ... /tu/ los ans ?

c) Cada jorn ... a la mar e nadi. Daissatz-nos tranquille e ... vos passejar endacòm mai que ... çò que podèm. Quand ... tròp freg, dintran e se ... calfar al canton. ... /tu/ las crompas al supermercat alara que las ... /ieu/ a l’espiçariá vesina. Cossí ... /vos/ ? ... tres còp que t’o disi ... comprene a la fin !

 

4. Conjugar al present de l’indicatiu e revirar
(L’infinitiu es soslinhat e en italicas. / / indicacion de la persona se i a ambiguitat)

a) Me sèire sus la cadièra. Crèire /vosautres/ çò que nos conta aquel vantòrla ? Ne conclure que te pòdi pas far fisança. Ne dire /el/ de bonas e mai de pebradas. Los manifestants traire de pavats als C.R.S. Claure /tu/ lo gos dins lo garatge quand te’n vas ? Véire /tu/ pas çò que vòlon dire ? Las fritas còire dins la padena. Las resèrvas se reduire a vista d’uèlh. Rire /nosautres/ tan que podèm. Ne deduire /ela/ qu’es acabat.

b) Beure per doblidar que son alcoolics. Escriure cada jorn a son galant. A Decathlon promòure lo material de montanha. Se voler /tu/ lo te cromparai a la Fnac aquel CD. Conéisser /el/ la literatura occitana d’un biais remirable. Se deure far tard. Recebre /el/ lo sieu patron dimècres que ven. Se voler te’n cromparai un parelh.

 ennaut

INDICATIU : futur

 

5. Conjugar al futur de l’indicatiu e revirar : infinitiu + ai - às - à -em - etz - àn
(L’infinitiu es soslinhat e en italicas. / / indicacion de la persona se i a ambiguitat.)

a) Pel concèrt cantar/eles/ lo requièm de Mozart. Se manjatz pas mai engraissar pas. Puja que pujar /2da del singular/, arribar /ieu/ a cima. Se colcar e s’endormir lèu. Aqueste estiu vos rostir sus la plaja. Far /tu/ coma o avèm decidit : mentre qu’anar /ieu/ amont davalar al fons.. Ont anar /vosautres/ per la dimenjada ? Quora tampar /tu/ la botiga ? Creses que te l’adobar la veitura aquel amòrri ? Quora la tastar /vos/ aquela crèma requista? Partir /nosautres/ de tard ? Cresètz que descobrir /eles/ quicòm.

b) Prendre /ieu/ lo carri e te venir véser. Se lo mangèm pas ara, aquel dacòs, valer pas res mai. Èstre /nosautres/ contents de vos recebre e aver /vosautres/ la libertat de far çò que vos agrada melhor. Dimècres que ven caler partir. Comprendre /ieu/ quand legir /tu/ coma cal. Aver /tu/ un present per Nadal ? Pensas que nos creire /el/? Èstre /nosautres/ pro nombroses ? Nos descriure tot çò qu’an vist ? Far la fèsta se sètz recebuts al vòstre concors? Patir /vos/ lo pan. Me morir lèu, çò disiá lo paure el. Cresi pas que plòure.

 ennaut

INDICATIU : imperfait

 

6. Conjugar a l’imperfait de l’indicatiu e revirar
(L’infinitiu es soslinhat e en italicas. / / indicacion de la persona se i a ambiguitat.)

1èr grop Radical + avi - avas - ava - àvem - àvetz - avan : Pendent que lo paire repotegar e que lo dròlle bramar, agaitar ieu lo solelh que se colcar sus la mar. Autres còps nos calfar amb la lenha que copar. Son istòria me conflar.. Nos atrigar d’arribar que los sacasses que portar nos pesar fòrça. Bavunar e vos gelar dins vòstres vestits leugièrs. Musiquejar /tu/ pas un bocin ? Pescar /ieu/ dins las aigas trebolas. Lo Jacme e la Sandrina se parlar.

2nd grop amb sufix Radical + issiái - issiás - issiá - isiam - issiatz - issián : Grossir ieu e tu magrir alara que manjàvem parièr. Quand èretz jove legir mai ? Al " self " causir /nosautre/ tostemps las patanas fritas. Sentir a rumat. S’amalautir a cada còp de freg. Plan sovent que nos mentir aquela polida garça ! Finir nòstre trabalh a la lèsta e nos espandir sus l’èrba mofla.

3en grop e 2nd grop sens sufix iái - iás -iá - iam - iatz - ián : Prene /tu/ la pena de nos escotar ? Nos venir /vos/ véser mai d’un còp per mes, dire sa maire a la nòvia ? I caler de paciéncia per lo suportar. Valer /el/ pas la còrda per lo penjar. Metre /nosautres/ un pauc d’argent de costat per en cas que ...Quand lo veire /eles/ se rire. De son temps se náisser a l’ostal. Te paréisser maduras aquelas persegas ? Se batre /el/ per aquela bestiesa ? Saber /vos/ quicòm de tot aquò ?

 

7. Remplaçar los punts de suspension per lo bon auxiliar conjugat a l’imperfait de l’indicatiu. Revirar

a) èri - èras - èra - èrem - èretz - èran L’autre dimenge los Fraisses ... de sortida. ... al mes de junh. Lo director ... malcorat quand vosautres, lo emplegats, ... contents. ... /ieu/ totjorn en bona santat alara que tu ... totjorn malauta. Dins nòstre grop ... pas qu’un quinzenat.

b) aviái - aviás - aviá - aviam - aviatz - avián ... /elas/ quitament paur de lor ombra. Nevava ièr, alara ... /ieu/ freg. Quand ... talent manjàvem un bocin. Ara ... /eles/ caud arremosats al canton, prèp del fuòc que beluguejava. Lo paure gojat ... un aire pietadós. A ! ... escotat mon paure paire ! ... /vos/ un apartament a Tolosa.

c) ... /ieu/ content coma un perdigal pr’amor qu’ ... ganhat a la lotariá. Mon ostal ... quilhat sus la montanha. Quand ... pichonet ... pas de bicicleta. I ... sonque los òmes, las femnas ... pas vengudas. ... /vosautres/ pas paur pr’amor que sètz coratjoses. Coma ... /nosautres/ temps ... demorats un bocin mai. ... /eles/ pas que dos que l’ ... .

 

8. Conjugar a l’imperfait de l’indicatiu e revirar
(L’infinitiu es soslinhat e en italicas. / / indicacion de la persona se i a ambigüitat)

De tant qu’èran nombroses claure pas dins la sala. Te rire quand te beure un còp de tròp ! Escriure cada jorn a ta fringaira ? Aviam paur que conduire /el/ coma un inocent. Deure /nosautres/ venir per Pascas. Faire tres oras que l’esperàvem e creire qu’aviá agut un accident. Me mòure a pro pena al mièg de tot aquel rambalh. Jos la luna lo veire /nosautres/ coma s’èra estat jorn. Traduire /vos/ de catalan o d’occitan ? Autres còps èstre /vosautres/ uroses sens la television ?

 ennaut

INDICATIU : Preterit

 

9. Conjugar al preterit e revirar
/ / indicacion de la persona per levar l’ambigüitat - infinitiu en italicas e soslinhats.

vèrbes regulars 1èr e 3en grop Radical + èri - ères - èt - èrem - èretz - èron : Nos despertar a punta de jorn. Nadar /ieu/ gaireben un milierat de mètres. Los gosses renar puèi jaupar, alara los fiular/vos/. Nos enganar e cambiar de trepador. Cimentar /vos/ la cort per aver pas d’agram ? Tapissar /vosautres/ la cambra la setmana passada. Entendre /tu/ pas la sonariá. Se plànher /eles/ per pas grand causa. Perdre /nosautres/ temps e arribar darrièrs. Lèu, lèu se batre lo monde. Montfòrt véncer los aligats occitano-catalans a Murèth.

Vèrbes regulars del 2nd grop Radical + iguèri - iguères - iguèt - iguèrem - iguèretz - iguèron : Legir ta leiçon al mens ? Culhir /ela/ de ròsas polidas que polidas e ne florir l’ostal. Nos partir l’argent ganhat al Lotò. Te descobrir e t’amalautir. Quora se morir lo paure tiu pepin ? Las mongetas confir tot la sanclame del jorn. Bastir un ostal pichon pr’amor que la moneda me mancava. Quales finir primièrs ? Perqué dobrir /vos/ la pòrta ? Partir /vosautres/ tanlèu arribar. Quantes disques causir /tu/ ?

Vèrbes irregulars : Quand lo veire /tu/, paure ase que te fas dire, lo mercejar en quequejant ! Voler /el/ passar l’aiga e se negar. Amb sa vèsta del dimenge cranejar tota la vesprada. Los peisses picar pas brica. La maleta caupre pas dins la veitura de tant qu’èra confla ? Faire /vosautres/ pas la rota amassa ? Faire /nosautres/ çò que poder. Rire /elas/ e lo veire pas plorar. Joan Bodon nàisser en 1920 e viure fins a cinquanta cinc ans. De tant que la set m’escanava me beure sèt veires d’arrèu. Lo reconéisser /tu/ jos sa masqueta ? I deure /el/ tornar çò que li aviá prestat. Jaire /vosautre/ jos la tenda per vòstra escorreguda ?

10. Remplaçar los punts de suspension per l’auxiliar que cal conjugat al preterit e Revirar

a) aguèri - aguères - aguèt - aguèrem - aguèretz - aguèron ... tot lo temps que voliá. I ... dins vòstra montanha ? Voliam pas mas ... besonh de ton ajuda. La filha ... un polit braçalet per estrena. Los cosins ... pas d’astre amb los mainatges. ... /tu/ la causida ?

b) foguèri - foguères - foguèt - foguèrem - foguèretz -foguèron ... /vosautres/ plan braves de li perdonar. Ne ... /ieu/ pas content. ... /nosautres/ onèstes amb eles. Lo paire e lo filh ... tan caparruts un coma l’autre. Paure ! ... /el/ de tròp desagradiu !

c) N’ ... un fasti e partiguèri. ... /nosautres/ còrdolent de çò que lor arribava. I ... un çaganh del diable. ... una passa dificila e metèron un parelh de meses per se’n remetre. ... fòrt coma un turc e ara es mòl coma una figa. ... de problèmas e mai balhèsson als enfants ço que volián.

 ennaut

INDICATIU : passat compausat

 

11. Conjugar al passat compausat e revirar
/ / indicacion de la persona per levar l’ambigüitat - infinitiu en italicas e soslinhats.

vèrbes que los participis passats ne son regulars radical + at/ada -it/ida - ut/uda: Te sabonar las aurèlhas ? Aqueste matin mon fraire e ieu nos atissar. Plan recaptar /vos/ la veitura ? Amb qué vos cremar ? Nos despelhar e cabussar dins l’aiga clara. L’arquitecte concebre lo gimnasi d’un biais classic. Me demandi perqué pivelar /eles/ per aquela musica de fats. Se vendre /elas/ per una mica de pan. Dormir /ieu/ fins a miègjorn. Me sembla que lo pichon grandir. Clavar /tu/ la pòrta ? Demorar /elas/ fins al matin o partir d’ora ? Finir /vosautres/ de vendemiar? Combatre /eles/ la politica del tot nucleari ? Te batre per aquelas bestièsas ?

vèrbes que los participis passats ne son irregulars : Aver /nosautres/ d’astre. La Delfina aprene sonque la primièra partida del cors. Èstre /ieu/ estabosit per la qualitat d’aquel espectacle d’amator. Ne conclure /nosautres/ qu’aquò l’interessava pas. Lo creire /tu/ aquel vantòrla ? Tròp sovent desconéisser /vosautres/ sas qualitats. Far /nosautres/ lo camin a la galaupada. Dison que la destinada de cadun escriure endacòm. Èstre /elas/ moquetas en véser que las esperàvem pas. Nos plan descriure /el/ l’endreit. Èstre /nosautres/ a la reserva africana de Sijan per la dimenjada. Quantes quilomètres faire /eles/ ? Nàisser/vosautres/ luènh un de l’autre ? Nos pas dire /eles/ grand causa. Èstre /tu/ un bon jogaire de volley. Nicòla èstre mai pacienta.

 

12. Lo participi passat conjugat amb l’auxiliar aver se pòt acordar amb lo C.O.D e mai s’es plaçat après (aquò depend s’òm vòl insistir sus l’accion o sus l’objècte)

Dintrar/nosautres/ la veitura. Comprene /tu/ aquela question ? Pèire recebre la letra. Podar /vos/ la vinha ? Los gats sentir la salcissa. Ausir cantar /tu/ la cigala ? Miquèla dubrir las fenèstras del denaut. Aver /nosautres/ la pluèja tot la sant clame del jorn. Joan engranar la cosina. Caler doás jornadas de trabalh per o acabar tot. Veire passar /tu/ los correires ?

 ennaut

INDICATIU : imperfait o passat simple

 

13. Conjugar al temps que va e reviratz
/ / indicacion de la persona per levar l’ambigüitat - infinitiu en italicas e soslinhats.

Me passejar quand lo veire qu’arribar de l’autre cap de la carrièra. Gaitar /nosautres/ la television quand lo telefòn sonar. Faire /vos/ la vaissèla quand copar una assièta. Voler /eles/ dubrir la pòrta mas poder pas. Un còp de fòc petar alara que dormir /ieu/. S’espotir /ela/ sus un platanièr pr’amor qu’anar tròp viste. Quand dintrar /nosautres/ dins l’ostal sentir lo rat crebat. Anar /ieu/ al rendètz-vos mas i èstre /ela/ pas. Cedric poder pas carrejar lo sac que pesar de tròp. Aver /ela/ ja lo mal de la mòrt quand la veire /vos/.

 ennaut

INDICATIU : passat simple o passat-compausat

 

14. Conjugar al temps que cal e revirar
/ / indicacion de la persona per levar l’ambigüitat - infinitiu en italicas e soslinhats.

Ièr al ser redigir mon tèxt ; uèi matin lo recopiar. L’autre ivèrn faire un temps del diable ; aqueste èstre pro bon. Lo còp passat nos cercar /el/ de badas ; uèi trobar lèu. L’an passat viatjar /ieu/ pendent totas las vacanças ; ongan demorar a l’ostal. L’autre ièr, quand apercebre lo paure gojat, se calar /el/ de la vergonha. Excusatz-me : venir quand poder. Pendent la guèrra viure /eles/ de pauc que i aviá pas res a manjar. S’endeutar /el/ talament qu’ara tira la lenga per remborsar. Verificar /ieu/ ièr al ser e constatar que m’èri pas trompat.

 ennaut

INDICATIU : passat-anterior e plus que perfait

 

15. Conjugar al temps que cal e revirar
/ / indicacion de la persona per levar l’ambigüitat - infinitiu en italicas e soslinhats.

Crompar/el/ una veitura nòva e n’èra content. Quand crompar la veitura te demorèt pas un ardit. Tres oras picar e èra totjorn pas arribat. Acabar /nosautres/ quand dintrèt. Sautar la fenèstra e te n’anar tot solet dins l’escur. Quand sautar /tu/ la fenèstra t’avisar que faire una bestièsa. Se lo pòste pas plan marchar l’auriam tornat al vendeire. Coma tirar /eles/ un bon prètz de la venda de l’ostal se pagar de vacanças longas en Itàlia. Quand aquò arribar, partir/eles/ endacòm mai per ausir pas las marridas lengas.

 ennaut

CONDICIONAL

 

16. Conjugar al condicional e revirar Infinitiu + iái - iás - iá - iam - iatz - ián
/ / indicacion de la persona per levar l’ambigüitat - infinitiu en italicas e soslinhats.

a) Se podiái, anar en Australia. S’aviái léser, far un torn amb tu. Se parlavas occitan, los catalans te comprene melhor qu’amb ton espanhòl mai que garèl. Se voliatz venir ric, far pas de professor d’escòla. S’èra pas tan piròl, s’enganar pas de longa. Se al rugby jogaves segonda linha, tas aurelhas venir coma de fuèlhas de caulet. Se l’aiga èra pas freda, vos banhar. Se fasiá pas un vent a descòrnar los buòus, sortir /nosautres/ lo batèu. Se las montanhas s’encapelavan de nèu, los tropèls de ciutadans pujar lèu. Se seguissiam los caminòls, nos foraviar pas dins de rocassierassas.

b) S’aviái sabut, pas tot despensar. S’aviás volgut, venir capmèstre de l’entrepresa. S’aviá pas tant begut, pas aver d’accident. S’avián pres lo trin, arribar puslèu. S’aviam jogat al terçat, poder ganhar. S’aviái agut léser, legir aquel libre. S’èras pas estat tan crentós, li parlar a aquela filha polida. Se mon fraire èra estat garit, anar /nosautres/ amassar rosilhons pels bòsques del Païs de Saut. S’èretz vengudas a Castelnau d’Ari, vos far /ieu/ tastar un cassolet requist que requist.

 ennaut

IMPERATIU

 

17. Conjugar a l’imperatiu e revirar
/ / indicacion de la persona per levar l’ambigüitat - infinitiu en italicas e soslinhats.

a) Recomençar ton trabalh que l’as salopejat. Recomençar pas amb tas sansonhas. Mercandejar abans de crompar, los enfants, se volètz pas que vos enganèsson. Mercandejar pas tostemps, çò ditz lo vendeire al client. Jutjar /vos/ lo monde a çò que son e non pas a çò que semblan. Jutjar /vos/ pas aquela paura filha. Tocar-li la man e mai o meritèsse pas. Tocar pas aquò malurós qu’es de poison ! Manjar ne una rodèla, d’aquel salcissòt, que me’n diràs de novèlas. Ne manjar /tu/ pas tròp que cal qu’en demòre pel sopar. Sabonar te lo nas coma cal . Te sabonar pas tròp que la pèl se levèsse pas !

b) Tenir-me aquò un parelh de minutas. Lo tenir pas ! ara o sap far coma cal. Ne prene una manada e anar-t’en. Ne prene /vos/ pas de tant que ne demorarà pas pels autres. Escriure lèu a ta maire pichon. Escriure /vos/ pas sulcòp mas escriure. Traire /tu/ los d’aquí, aquels emplastres ! Al mens las traire /tu/ pas del tirador que las cercariam de badas. Faire o se vòls, ieu me descargui de tot. O far /tu/ pas tot a l’encòp, avèm léser.

 ennaut

SUBJONCTIU : present

 

18. Conjugar al present del subjonctiu e revirar : vèrbes regulars

1er grop : radical + e - es -e - em - etz - en

2nd grop amb sufix : radical + isca - iscas - isca - iscam - iscatz - iscan

3en grop e 2nd grop sens sufix radical + a - as - a - am - atz - an


/ / indicacion de la persona per levar l’ambigüitat - infinitiu en italicas e soslinhats.

a) Esperatz que l’auratge s’apasimar. Li desagrada qu’òm lo contradire. Tot aquò es arribat abans que nàisser /tu/. Val mai que contunhar /vosautres/. Trabalham per fin que poder crompar un novèl apartament. La femna crida son òme que se’n anar al trabalh. Es ora que sopar /nosautres/.

b) Cal pas que lo pichon veire aquel film qu’auriá la cachavièlha. Cal qu’acabar /el/ de bastir l’ostal. Cal que conéisser/vosautres/ aquela polida filha. Cal pas que dormir /eles/ davant la telé. Cal qu’anar /vosautres¨trabalhar. Pensi pas que o poder /vosautres/ far. Sembla pas que far lo pes. Vòli que respondre /eles/ a mas questions. Admeti pas que lo monde dire aquò. Cresi pas que venir /eles/.

c) Cossí vòls qu’aver /nosautres/ pas paur per l’avenir dels mainatges amb lo caumatge que coneissèm ! Uèi dissabte, pensi pas que la comuna èstre dubèrta. T’agrada que las flors èstre culhidas pels passejaires del dimenge? Cossí vòls qu’aver /ieu/ temps per legir amb lo trabalh que nos an balhat ! Vòli pas que èstre tardièrs, çò ditz la maire als dròlles que van a l’escòla. Qu’aver rason o tòrt seràn condemnats. Abans qu’aver /vosautres/ talent manjatz me aquò.

 

19. Passar de l’enonciat a l’indicatiu a un enonciat al subjonctiu. Revirar

O te cal creire. Te li cal far plaser. Vos cal pas lor dire. Nos cal viure aicí. Te cal escriure aquela letra. Te li cal dire. Cresi pas que se morirà. Pensi pas que partirem. Jogarà un parelh de partidas. Manjarem plan !

 ennaut

SUBJONCTIU : imperfait

 

20. Conjugar a l’imperfait del subjonctiu e revirar

1er e 3en grops : radical +èsse - èsses - èsse - èssem - èssetz - èsson

2nd grop : radical + iguèsse - iguèsses - iguèsse - iguèssem - iguèssetz - iguèsson

a) Crentava que nos crosar dins lo carrièron. Valdriá mai que contunhar çò que comencères. Per que vos gardar caldriá que lor convenir. Èra plan rar que s’acordar. Auriás plaser que passar amassa la velhada del primièr de l’an ? Crentava tostemps que trabucar /ela/ per aquel marrit camin. Desagradava a Ordrealfabetix coma als autres galeses qu’Assegurançatorix cantar

b) Poder/ieu/ t’ajudariá. Lo blat èstre madur lo segariam. Aver léser visitariam lo musèu. Me’n sovenir t’ensenhariái la recèpta. Aquò durar encara un brieu, las causas virarián mal. L’aver comprat i a dètz ans, despuèi te’n seriás servit. N’aver un, chucariái plan un bonbon. Acceptar lo salari de misèria que vos prepausi vos engajariái sul pic. Lo cap me dòler, prendriái una pilula.

c) Crida coma se èstre /ieu/ sord. Lèva los braces coma se voler apelar al secors. I pervendrai quand me costar /eles/ los uèlhs del cap. Quand furgar pertot te desfisi de lo trobar. Èran puslèu bèstias e mai se creire desgordits. Èra plegadís, e mai se téner d’abitud redde comma un pal. Emai lusir coma d’aur pensàvem que èstre de coire

 ennaut

 

SINTAXI VERBALA : qualques remarcas en mai

 

21. Transitivitat e intransitivitat (diferenças possiblas per rapòrt al francés). Revirar :

a) Patirem pas lo pan. Qual sauriá tot çò qu’an mentit ? Passegèri las carrièras. Renonciar sos estudis, foguèt forçat d’o far. Cordurava sa sòrre qu’èra tròp jove. Aquel molon de bilhets, aquò’s ela que los a susats.

b) Ajudar a qualqu’un. Cresiá d’èstre primièr. T’aimi a tu. L’aimi mai qu’a tu. L’aimi tanplan coma a tu. M’an pas vist a ieu.

 ennaut

22. Construccions amb un vèrbe simple. Revirar

Venir vièlh. Sembla son pepin. Aviá besonh de se levar la set. Li mandi un còp de trica e lo vos tombi sec. Lo pòrtamoneda, probablament que l’as tombat dins lo supermercat.

 ennaut

23. Construccions pronominalas o non. Revirar

S’escriure amb qualqu’un. Te pòdi garantir que te languiràs pas. Nos manjàvem e nos beviam de tròp. S’estima que tot li es degut. Se pensava que la vida èra plan corta. Se metèt son fraire defòra. Se demoravan muts.

La vièlha anava confessar cada tres jorns. Te’n anaràs devèrs la bassa vila ont la figuièra escapa del jardin.La carreta aboquèt. Car ausi pas , verai, confiar.

 ennaut

24.Preposicion " a " davant un nom o un complement que torna prene un complement dirèct Revirar

Vos embraci a totis. Los dròlles, lo crentan al mèstre. Daissa me ensajar, a ieu. Los aviá pagats, a eles. A tu, t’aurà lèu trobada. La desgaunhava, a la tolosenca. Vos avertissi, a tu e a ton compaire ! La plangiá a aquela paura vièlha, mai qu’a las autras. Los ans deslargats, als tres qu’èran embarrats. Èra totjorn a la picanhar a sa sòrre. Me passa pel cap una enveja de las escanar a totas doás.

 ennaut

25.Tornar + infinitiu =repeticion (francés " re ") Revirar

Dins la vida tornam començar mai d’un còp la meteissa causa. Aquel arbre a tornat florir. S’es tornada maridar quatre còps. Los logataris an tornat mudar los gatons. Quand los aurà plan engraissats los tornarà vendre. Tornaràs clavar. Se devi cambiar de mestièr me tornarai acostumar. Torna-te vestir. Lo fòc torna cremar. Los gosses tornan jaupar. La nuèit passada ai tornat somiar. As tornat cabussar dins la piscina ! Las abelhas lo tornan fissar. Tornava laucejar. Torna-te acaptar. Torna-te cauçar.

 ennaut

 

26. Los temps subrecompausats. Revirar

L’ai agut traversat. Siás estat vengut. L’as agut remarcat. Pareis qu’a agut panat. L’an agut vist. N’ai agut dobtat. Avèm agut estalviat mai que ara. Los ametlièrs an agut florit pus lèu. Avèm agut velhat pus tard qu’anuèit. A agut fach mai freg d’annadas que i a.

Coma totes los mainatges a agut cosinejat amb de fuèlhas o de flors. Los rasims an agut servat pus longtemps. S’es estat trufat de ieu. Avèm agut alucat lo calfatge al mes de junh. A agut nevat lo primièr de mai. I ères estat davalat. Aviatz agut pescat dins aquel rivatèl. Avián agut cambiat. M’èri estat passejat sus aquel camin. L’avián agut susprés. Aviás agut ganhat.

 ennaut

27. Sintaxi de l’infinitiu. Revirar

Ai besonh de rasar. Tre sopar partirem al cinemà. Après dinnar farai prangièra. Aquel drollet es de mal gardar. Tanlèu veire son filh levèt los braces. Qu’aviá fach a aquela femna per lo pas poder sentir. S’arrestèt la granissa per la pluèja tornar començar. Cresiá l’ora èstre passada dempuèi de temps. L’espèri venir. Lo gat s’escapèt e tota la familha de córrer darrièr la bèstia. Tu mon amic, te taire e escotar.

ennaut